Vasten bij chemobehandeling van borstkanker

Vasten bij chemobehandeling van borstkanker
oktober 9, 2019 Peter Smeets

Een van de vele dieethypes van dit moment is vasten. In een nieuwe reeks van reportageprogramma Dokters van morgen duikt TV-presentatrice Antoinette Hertsenberg in dit onderwerp. Onder begeleiding van een voedingswetenschapper volgt de presentatrice zes weken het 5:2 vastendieet: vijf dagen normaal eten en twee dagen vasten. Maar hoe verstandig is het eigenlijk om gedurende een bepaalde periode weinig of niet te eten? Gezond is vasten volgens veel experts ook: het reinigt je lichaam, verbetert je energieniveau en kan zelfs beschadigd weefsel vernieuwen. 

In de reportage worden ook kankerpatiënten geïnterviewd en gevraagd naar hun bevindingen. Hun enthousiaste reacties zullen aanstekelijk werken voor vele andere patiënten. De vraag is wat er wetenschappelijk onderbouwd is, en wat verstandig is om te doen. Eerder dit jaar publiceerde het NFtK onderstaande content n.a.v. een pilot die bij het LUMC werd gedaan met een zeer kleine groep mensen (er deden 15 mensen aan het onderzoek).

Werkt chemotherapie bij borstkanker beter als er voor de behandeling wordt gevast? Kan zo’n voedingsaanpak de vaak ernstige bijwerkingen van chemo reduceren? Met die onderzoeksvragen wordt er momenteel een onderzoek uitgevoerd onder 250 borstkankerpatiënten. Aan dit onderzoek werken vijftien Nederlandse ziekenhuizen mee. Het staat onder leiding van dr. Judith Kroep, internist-oncoloog aan het LUMC, en hoogleraar dr. Hanno Pijl, internist-endocrinoloog, eveneens verbonden aan het LUMC en lid van de Gezondheidsraad. Professor Pijl werd gevraagd naar de opzet van het onderzoek en naar zijn verwachtingen:

Waarom wilt u dit onderzoek doen?

Er moet een oplossing komen voor het gegeven dat chemotherapie niet alleen de zieke cellen in het lichaam aantast, maar ook de gezonde cellen. Patiënten ­kunnen hondsberoerd worden van een chemobehandeling. Wij hebben een pilotstudie uitgevoerd onder dertien vrouwen met borstkanker in een vroeg stadium. Zeven van hen hadden 24 uur voor en 24 uur na elke chemokuur niet gegeten. Bij de patiënten die vastten, bleek het aantal rode bloedcellen en bloedplaatjes opvallend groter te zijn. Dat positieve resultaat vraagt om een breder onderzoek.

Wat gaat u nu precies onderzoeken en wat hoopt u te ontdekken?

Ons onderzoeksteam wil 250 vrouwen met borstkanker laten vasten gedurende drie dagen vóór de chemo­behandeling en op de dag van de behandeling zelf. We willen kijken of zo’n langere periode een nóg gunstiger effect geeft. We willen graag weten of deze voedingsaanpak naast het beschermen van de gezonde cellen ook de kankercellen effectief kan aanpakken. Overigens kiezen we niet voor volledig vasten, maar voor een eiwit- en caloriearm dieet.

Wat gebeurt er in het lichaam van de kankerpatiënt die weinig tot niets eet?

Bij vasten of weinig eten komen er tijdelijk minder celgroei bevorderende stoffen bij de lichaamscellen. De gezonde lichaamscellen kunnen daar goed mee omgaan; ze raken in een soort slaaptoestand en gaan zich ­effectief beschermen tegen giftige stoffen. De schadelij­ke tumorcellen daarentegen kunnen dat niet. Ze blijven groeien, gaan zich splitsen en ‘verhongeren’. Mogelijk slaat in dit proces chemotherapie ook beter aan.

Kunnen kankerpatiënten ook op eigen houtje gaan vasten?

Bij de huidige stand van kennis raad ik dat sterk af. We weten nu nog niet genoeg. In het bijzonder mensen die door de ziekte al veel gewicht hebben verloren of ­kankerpatiënten met diabetes moeten niet gaan experimenteren. Dat is gevaarlijk.